Sự hình thành và cách làm ăn của các đại lý cà phê – Tạp chí Kinh tế Sài Gòn
 |
| Nông dân dùng máy bóc vỏ cà phê lấy nhân – Ảnh: Giacaphe. |
Bạn Nguyễn Thị Hằng ở huyện Cư Mgar, Dak Lak có câu hỏi gửi tới mục Chuyên gia tư vấn trang Nông sản như sau : “ Sao những công ty xuất khẩu không mua cà phê trực tiếp của nông dân mà phải mua qua những đại lý và sự hình thành đại lý cà phê diễn ra như thế nào mà lúc bấy giờ, lắm đại lý, công ty tư nhân kinh doanh thương mại cà phê, nhận ký gửi của nông dân rồi đánh bài xù ? ” .
>> Vỡ nợ, đại lý cà phê bỏ trốn
>>Ít nhất 24 doanh nghiệp cà phê vỡ nợ
>> Ký gửi cà phê : rủi ro đáng tiếc đeo bám nông dân
>> Hơn 18.000 tấn cà phê gửi kho : Kẻ nói có người nói không
>> “ Tín dụng đen ” gây khó dễ xuất khẩu nông sản
Tòa soạn xin ra mắt bài viết “ Sự hình thành và cách làm ăn của những đại lý ”, gồm có cả những doanh nghiệp thương mại cà phê. Mời bạn Hằng tìm hiểu thêm :
Làm đại lý ( gồm có hộ kinh doanh thương mại thành viên, công ty tư nhân ) là con đường ngắn nhất và nhanh nhất để làm giàu trong ngành kinh doanh thương mại cà phê. Rất nhiều nông hộ có cùng chung nhận thức là phải chọn mặt gửi vàng, nhưng biết chọn ai khi mà không riêng gì những đại lý, những doanh nghiệp tư nhân nhỏ chiếm đoạt hay công bố phá sản mà ngay cả những doanh nghiệp lớn lâu nay vốn có uy tín cũng đang dính vào những vụ lùm xùm, tòa án nhân dân cũng chưa xử lý được .
Sự hình thành đại lý cà phê
Đây là bài viết của tác giả Lê@, đã đăng trên diễn đàn Giacaphe. Lê@ là một cộng tác viên của TBKTSG Online, là một chuyên gia pháp lý đã gắn bó hơn 20 năm qua với ngành cà phê.
Được sự đồng ý của tác giả Lê@, tòa soạn biên tập và sử dụng lại bài viết này, tên bài viết do tòa soạn đặt.
Vào khoảng chừng năm 1987 trở vể trước phần đông không có khái niệm đại lý cà phê. Người trồng cà phê được cấp sổ để thanh toán giao dịch với những công ty xuất khẩu, lúc đó gọi là ngoại thương. Qua sổ này người trồng bán cà phê trực tiếp cho công ty và được mua đối lưu 1 số ít mẫu sản phẩm thiết yếu .
Thời bấy giờ chỉ có những cơ sở gia công chế biến cà phê cho ngành ngoại thương, đó chính là những hợp tác xã. Các công ty ngoại thương kinh doanh thương mại cà phê là độc quyền, do vậy mới phát sinh ra một nhóm người chuyên gom cà phê trong dân và “ bắt tay ” với cán bộ thu mua của công ty ngoại thương và … đại lý cà phê mở màn nhen nhóm từ đây .
Họ chỉ là nông dân, hoặc là kinh doanh nhỏ lẻ kinh doanh nhỏ lẻ. Hàng ngày họ vào những vùng nông thôn để mua gom và luân chuyển bằng đủ loại phương tiện đi lại, như xe đạp điện, xe máy, xe lam, máy cày … Đây là lực lượng đóng vai trò nòng cốt chuyên lo gom hàng. Sau đó tiến lên một bước là hình thức nhận tiền trước và chốt giá hàng ngày để tổ chức triển khai mua gom theo từng nhóm, mỗi chiều về đến cân lại cho những trạm – shop của công ty ngoại thương rồi thống kê giám sát chia nhau lãi lỗ trong ngày .
Ban đầu là thế, nhưng khi thị trường cạnh tranh đối đầu khởi đầu diễn ra, kinh doanh thương mại cà phê cũng không còn là độc quyền của ngành ngoại thương, và khi giá cà phê đột biến tăng cao vào những năm 1995 – 1996 thì nhà nhà – ngành ngành cùng đổ xô vào loại sản phẩm cà phê. Các nông trường, nhà máy sản xuất sản xuất chuyên trồng cà phê giờ cũng tranh nhau quy đổi thành công ty và cũng ĐK kinh doanh thương mại – xuất khẩu cà phê, những công ty lớn của ngành nông sản – thực phẩm ở những thành phố lớn cùng kéo quân lên Tây Nguyên tổ chức triển khai mua và bán cà phê dẫn đến sự cạnh tranh đối đầu kinh khủng .
Tình trạng mua và bán bát nháo mở màn từ đây, những đại lý mọc lên như nấm mọc sau mưa rào .
Không có ở ngành nào như ngành cà phê Nước Ta. Giá trị cà phê so với những loại nông sản khác lớn là thế, nhưng toàn bộ đều giao tiền trước một cách ồ ạt. Chỉ cần một cú điện thoại cảm ứng bán, có khi năm bảy tấn, có khi một vài container, có khi cả hàng trăm tấn. Alô gút giá và số lượng xong là đến doanh nghiệp để nhận tiền tỉ mà không có một điều kiện kèm theo pháp lý nào ràng buộc khi họ không giao được hàng .
Lấy tiền xong sẽ giao cà phê sau 5 đến 7 ngày, nhưng có khi nhiều tháng mới có hàng ( ! ). Do vậy mới xảy ra thực trạng trong kho đại lý chỉ có vài chục tấn cà phê nhưng họ đã nhận tiền hàng trăm tấn của nhiều công ty lớn. Công ty nào đến nhìn qua kho cũng đều yên tâm vì tưởng là hàng của mình nhưng chưa đến hạn giao và cứ thế là gút tiếp và giao tiền tiếp. Dễ như vậy sao lại không làm đại lý .Có nhiều đại lý, công ty tư nhân hình thành bằng chính khả năng kinh doanh và năng lực tài chính của mình. Nhưng cũng có lắm đại lý hình thành bằng tay không, gút vài chục tấn lấy tiền sửa chữa – xây kho – dựng bảng hiệu hoành tráng thì càng có nhiều công ty tìm đến giao tiền, rồi lấy tiền công ty sau mua hàng giao cho ông trước. Đó là chuyện mua bán ngay.
Còn khi những công ty dự báo tình hình thị trường cà phê trong tương lai có năng lực tăng cao thì giới kinh doanh thương mại cà phê còn có kế hoạch “ mua non ” bằng cách vay ngân hàng nhà nước và ký chốt giá giao ứng trước tiền mặt, phân bón, máy móc … cho đại lý với thời hạn dài chờ đến vụ thu hoạch. Đại lý mở màn chốt giá lại với nông dân với mức giá thấp hơn, ai cần thì đến nhận. Khi giá lên thì doanh nghiệp và đại lý cùng lãi. Nhưng khi giá xuống thì doanh nghiệp ăn đòn còn đại lý ở giữa vẫn vui tươi .
Thực tế đã có nhiều đại lý ôm tiền của công ty xuất khẩu cà phê về xây nhà, mua xe tiền tỉ để xử lý khâu oai ( tại ĐakLak có doanh nghiệp tư nhân mới mọc lên chừng 7 – 8 năm thôi, chỉ làm đại lý mua cà phê cho một công ty lớn, nhưng chủ doanh nghiệp tư nhân này ngồi trên chiếc ôtô hạng sang mà ông tổng giám đốc của công ty ứng tiền nọ cả đời cũng không dám mơ đến ), để làm tên thương hiệu, chờ đến mùa hay giá rớt mua vào để trả cho công ty của “ anh tổng ” .
Nhưng không như Dự kiến, giá không xuống mà lại lên. Thế là đại lý “ lên đường ” còn công ty mất vốn, chỉ biết giải quyết và xử lý bằng cách treo nợ chờ thời, vì dẫu sao thì công ty cũng đã “ có chỗ chỉ ” ai nợ mình. Còn những đại lý khi đã âm ỉ cháy nhưng chưa lên đường ( ám chỉ thua lỗ, phá sản ) thì buộc những công ty phải nuôi bằng cách bơm tiền tiếp để đại lý hoạt động giải trí. Nếu không họ công bố phá sản thì công ty ứng tiền kia biết ăn nói làm thế nào với cấp trên .
Cách làm ăn của đại lý
Nông dân thì xem đại lý trong vùng là bà đỡ thật sự ( đại lý chẳng khác gì ngân hàng nhà nước, chuẩn bị sẵn sàng tạm ứng tiền mua phân thuốc, chi dùng mái ấm gia đình cho nông dân khi bà con cần ). Họ gắn bó với nhau vì đôi bên cùng có lợi. Nhưng một khi toàn bộ nông dân trong vùng cùng gửi cà phê vào kho đại lý với số lượng khá lớn thì đại lý tính ngay bài toán là “ chiếm hữu vốn ” .
Dại gì phải đi vay lãi của ngân hàng nhà nước để tạo vốn kinh doanh thương mại trong khi mình đang có cả kho cà phê của dân ký gửi. Có nhiều hộ gom góp để dành mỗi năm một chút ít, chờ được giá mới bán để xây nhà, shopping gia tài nên đã có thời hạn gửi kho cho đại lý nhiều lúc vài ba năm .
Đa phần thì thực chất của đại lý làm ăn trong những vùng dân cư là cố bảo vệ uy tín để tăng trưởng, làm ăn chân chính, năng nhặt chặt bị. Chẳng may do Dự kiến sai, cứ tưởng giá xuống nên tranh thủ bán hết cà phê của dân, chờ đến mùa mua giá thấp nhập lại kho để kiếm lời. Nhưng giá không xuống mà lại quay đầu đi lên, bán xong không hề mua lại đủ số lượng đã bán của dân .
Kinh doanh cà phê mà gặp những trường hợp này là rất khó gượng dậy. Nhiều đại lý lâm nạn nhưng vẫn bưng bít được một thời hạn, đến mức không hề trụ được nữa mới công khai minh bạch xin chịu trận .
Cũng có đại lý hình thành với mục tiêu là chiếm đoạt gia tài của người khác. Ban đầu họ làm ăn rất sòng phẳng, tạo uy tín để dẫn dắt người mua đến với mình một thời hạn rồi mới “ ra chưởng ”. Như vợ chồng ông L., bắt đầu xây kho làm đại lý được một thời hạn, sau đó tăng cấp thành công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn, chồng làm giám đốc và vợ làm phó giám đốc. Tài sản của vợ chồng thì ký hợp đồng với nhau lấy nhà ở của mình cho công ty thuê làm văn phòng, lấy nhà xưởng của mình cho công ty thuê để làm kho và cơ sở chế biến … Bà con tưởng họ làm ăn ngay thật và phát đạt nên có bao nhiều cà phê đều đem đến gửi để chờ giá .
Nhớ đợt giáp tết năm 2008, khi giá cà phê tăng đột biến từ 24.000 đồng / kg lên 34.000 đồng / kg, Công ty này gút bán cho những doanh nghiệp lớn với số lượng trên 500 tấn của bà con thu về trên 17 tỉ đồng. Sau tết bà con biết chuyện đến gút giá lấy tiền hoặc lấy lại cà phê thì chuyện đã rồi. Bà con phải gật đầu lấy tiền theo giá 24.000 đồng / kg, nhưng cũng chỉ có được 50 % thôi, phần còn lại xin chờ đến khi nào có thì trả tiếp .
Họ còn công bố : “ nếu hộ nào không chấp thuận đồng ý thì cứ kiện ra tòa vì công ty có vốn điều lệ chỉ là 1 tỉ đồng đã thua lỗ hết rồi, nếu cần thì họ công bố phá sản thế là xong. Khi đó không có gì để chia đâu. Còn nhà ở và kho xưởng là gia tài của riêng họ, không có cơ quan pháp lý nào dám lấy gia tài riêng đó để trả nợ cho công ty ( của vợ chồng họ ) ” .
Đó chỉ là thiểu số nhưng nó là “ con sâu làm rầu nồi canh ”, còn nhiều đại lý làm ăn uy tín, vươn lên hình thành công ty, vừa kinh doanh thương mại cà phê trong nước, tiến thêm sang nghành nghề dịch vụ xuất khẩu .
Không gửi cà phê cho đại lý hay đại lý không gửi cho công ty thì gửi ở đâu ?
Với câu hỏi này, nhiều người vấn đáp ngay là nên gửi cho những doanh nghiệp lớn, có uy tín. Đúng rồi, nhưng cũng cần xem lại, như Lâm Đồng có cả tập đoàn lớn cà phê C., đã ngã quỵ, những công ty nhỏ hơn như T., , P., … cũng ra đi từ lâu rồi. Tại Đak Lak xảy ra vụ Hứa Thanh Hồng thuộc Công ty Simexco bị công an bắt giam năm ngoái cũng tương quan tới nhận ký gửi của nông dân. Năm 1999 – 2001 Công ty I. ở Dak Lak đã nhận gửi kho trên 220 tấn cà phê nhưng chỉ trả được gần 50 tấn, số còn lại 186 tấn của 42 hộ đến nay không biết ai sẽ trả. Tòa buộc công ty phải trả nhưng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã kháng nghị nhu yếu hủy bản án .
Cũng trong thời hạn này, một Trụ sở khác của công ty I, đã nhận gửi của nhiều hộ, hiện còn tranh chấp lòng vòng, trên 100 tấn, chưa biết tòa sẽ quyết nghĩa vụ và trách nhiệm thuộc về ai ?Nhiều người giới thiệu nên đem đến Trung tâm Giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột gửi là an toàn. Nhưng nông dân toàn ở vùng sâu vùng xa, ai mà chở cà phê từ huyện lên tỉnh để gửi.
Xem thêm: Mua Bán Xe Máy Cũ Tại Quận 12, TP.HCM Giá Rẻ, Mới Nhất T6/2022 – https://dichvubachkhoa.vn
Ai cũng biết là những công ty xuất khẩu cà phê lớn lúc bấy giờ chưa biết sẽ “ lên đường ” vào khi nào vì nhiều công ty đang sống dựa vào sự tiếp sức của ngân hàng nhà nước là chính, còn vốn chủ sở hữu đã bốc hơi sạch sành sanh từ khi nào chẳng ai nhớ .
Vốn kinh doanh thương mại thì hầu hết là ráng tìm và ký hợp đồng ngoại, dùng bộ hợp đồng này mang thế chấp ngân hàng ngân hàng nhà nước để có vốn hoạt động giải trí, hoặc dùng cà phê của nông dân, đại lý ký gửi để thế chấp ngân hàng lấy vốn vay vòng. Một khi dùng cà phê của nông dân hay đại lý ký gửi để thế chấp ngân hàng vay vốn ngân hàng nhà nước, lấy tiền vốn này tạm ứng lại cho nông dân, đại lý với lãi suất vay cao hơn lãi vay ngân hàng nhà nước, hưởng chênh lệch mà sống nhưng rất dễ xảy ra mất vốn nếu giá cà phê dịch chuyển, đại lý xù nợ .
Nguồn : Lê @ – Giacaphe
Source: https://dichvubachkhoa.vn
Category : Mua Bán Đồ Cũ
