Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ dễ nhớ, ngắn gọn

Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ dễ nhớ, ngắn gọn

Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ dễ nhớ, ngắn gọn

Tải xuống

Nhằm mục tiêu giúp học viên thuận tiện hệ thống hóa được kiến thức và kỹ năng, nội dung những tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 8, chúng tôi biên soạn bài viết Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ dễ nhớ, ngắn gọn với rất đầy đủ những nội dung như tìm hiểu và khám phá chung về tác phẩm, tác giả, bố cục tổng quan, dàn ý nghiên cứu và phân tích, bài văn mẫu nghiên cứu và phân tích, …. Hi vọng qua Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ sẽ giúp học viên nắm được nội dung cơ bản của bài Trong lòng mẹ .

A. Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ

Sơ đồ tư duy bài Trong lòng mẹ

B. Tìm hiểu bài Trong lòng mẹ

I. Tác giả.

– Nguyên Hồng ( 1918 – 1982 ). Tên khai sinh của ông là Nguyễn Nguyên Hồng, quê ở thành phố Tỉnh Nam Định .
+ Nguyên Hồng khởi đầu viết văn từ năm 1936 với truyện ngắn ” Linh Hồn ” đăng trên Tiểu thuyết thứ 7 .
+ Năm 1937, ông thực sự gây được tiếng vang trên văn đàn với tiểu thuyết ” Bỉ Vỏ ” .
+ Ông là hội viên sáng lập Hội nhà văn Nước Ta năm 1957 .

– Phong cách sáng tác: Ông được mệnh danh là nhà văn của những người cùng khổ.
 1. Thể loại.

Truyện ngắn .

2. Xuất xứ. 

– Văn bản “ Trong lòng mẹ ” được trích từ chương IV của tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu ”. Tác phẩm được coi là thiên truyện kể về tuổi thơ cay đắng của chính tác giả .

3. Tóm tắt.

Chú bé Hồng có một tuổi thơ đầy xấu số : bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹ vì cảnh cùng túng quá phải bỏ con đi tha hương cầu thực, chú sống với bà cô cay nghiệt. Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa gian ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ và vấn đáp không muốn vào. Nhưng bà cô vẫn cố ý kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và phẫn nộ những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình. Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức nở. Hồng cảm thấy sung sướng và niềm hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ. Hồng thấy mẹ vẫn đẹp như ngày nào. Chú đã quên hết mọi lời xúc xiểm của bà cô .

4. Bố cục.

 Bố cục: 2 Phần:

– Phần 1 ( từ đầu … “ người ta hỏi đến chứ ” ) : Cuộc đối thoại giữa Hồng và bà cô cay nghiệt .
– Phần 2 ( phần còn lại ) : Cuộc gặp gỡ cảm động, niềm hạnh phúc của hai mẹ con Hồng .

5. Giá trị nội dung.

– Đoạn trích đã thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng sâu nặng thông qua nhân vật mẹ con bé Hồng, thông qua những rung động mãnh liệt của một tâm hồn trẻ thơ nhạy cảm và khao khát tình thương yêu; để khi gặp mẹ, khi được nằm gọn “trong lòng mẹ”, Hồng tinh tế nhập vào những cảm giác nồng ấm, rạo rực, vui sướng mong đợi bấy lâu. 
– Đoạn trích còn cho thấy rõ bộ mặt lạnh lùng của một xã hội chỉ trọng đồng tiền, một xã hội đầy những thành kiến cổ hủ, những thói nhỏ nhen độc ác của đám thị dân tiểu tư sản.

6. Giá trị nghệ thuật.

– Nghệ thuật miêu tả ngoại hình để bộc lộ tính cách và nội tâm nhân vật. 
– Thể loại hồi kí có đan xen giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm (kể chuyện với giọng văn thấm đẫm chất trữ tình) giúp diễn tả đầy đủ, sâu sắc chủ đề văn bản.

III. Dàn ý tác phẩm

1. Nhân vật bé Hồng

a. Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của bé Hồng:

Hồng là kết quả của một cuộc hôn nhân không hạnh phúc.

– Bố mới mất, mẹ tha hương cầu thực .
– Sống giữa sự lãnh đạm, cay nghiệt của người cô, một người luôn tìm cách gieo vào đầu Hồng những tâm lý không tốt để Hồng từ bỏ, ruồng rẫy người mẹ của mình .
– Sống trong nỗi đơn độc và niềm khát khao tình mẹ .

b. Tình thương yêu mãnh liệt đối với mẹ.

– Trong cuộc đối thoại với người cô, Hồng đã biểu lộ tình yêu thương, niềm tin của mình vào người mẹ khi vấn đáp cô một cách dứt khoát và mưu trí .
+ Nhận ra ý nghĩ thâm độc trong giọng nói và nét cười rất kịch của cô tôi .
+ Nhận ra mục tiêu của người cô : Biết rõ “ nhắc đến mẹ tôi cô tôi chỉ gieo giắc vào đầu tôi những không tin và khinh miệt để tôi ruồng rẫy mẹ tôi ” .
+ Người cô càng mỉa mai Hồng càng thương mẹ hơn. Một khao khát mãnh liệt trong tâm lý của Hồng đó là muốn những cổ tục đã đầy đọa mẹ thành một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ để vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi .
– Lúc nào cũng nghĩ đến mẹ và thông cảm với mẹ : khi cô hỏi ngọt nhạt ⇒ cúi đầu không đáp ; phủ nhận cô, luôn nghĩ đến mẹ .
– Không xê dịch, không suy giảm tình cảm kính yêu dành cho mẹ .
– Vô cùng đau đớn, phẫn uất khi nghe lời dèm pha, nhục mạ mẹ : khi cô mỉa mai mẹ ⇒ nghe như sát muối vào lòng, đau đớn, tủi nhục, xúc động vì thương mẹ .
– Ghét những hủ tục phong kiến : khi nghe cô kể về mẹ ⇒ dồn dập oán hờn, kìm nén nỗi xót xa, căn ghét cổ tục phong kiến .

c. Cảm giác của bé Hồng khi được ở trong lòng mẹ

– Chạy đuổi theo xe với cử chỉ vội vã, hối hả ; hoảng sợ gọi “ Mợ ơi ! ” .
– Chân ríu lại, lên xe ngồi cạnh mẹ, nhận được sự âu yếm vỗ về của người mẹ thì òa lên khóc nức nở ⇒ niềm dỗi hờn mà niềm hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện .

– Gặp mẹ, với Hồng “khác nào ảo ảnh dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc”.

⇒ Niềm xúc động can đảm và mạnh mẽ của Hồng khi bất thần gặp lại mẹ .
– Cảm nhận mẹ vẫn tươi như ngày nào, giác ấm ấp mơn man khắp da thịt, niềm ngây ngất sung sướng khi ở trong lòng mẹ và ước ao mình nhỏ lại .
⇒ Cảm nhận của bé Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ .

2. Nhân vật người cô

a, Đối xử với bé Hồng không thật lòng:

+ Bên ngoài tỏ ra dịu dàng êm ả, thân thương : “ cười ”, nói giọng ngọt ngào, xưng hô “ mày tao ” .
+ Lời nói mỉa mai mẹ bé Hồng, làm tổn thương tình cảm mẹ con nhằm mục đích gieo rắc không tin để bé Hồng khinh miệt, ruồng rẫy mẹ .

b, Là người cay nghiệt thâm độc, luôn gây ra nỗi đau cho người khác.

– Bà cô của bé Hồng tuy phong phú nhưng rất cay nghiệt, độc địa. Bà đã khoét sâu vào nỗi đau của đứa cháu đáng thương .
– Xoáy sâu vào sự thiếu thốn tình mẫu tử của bé Hồng bằng câu hỏi nhẫn tâm ” mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không ” .
– Ý nghĩ cay độc trong giọng nói, nét mặt cười rất kịch .
– Cố gieo rắc vào đầu đứa cháu thiếu tín nhiệm để chia rẽ tình mẹ con .
– Giọng nói, cử chỉ chăm sóc của bà cô là giả dối, sáo rỗng .
– Khi đứa cháu khóc bà cô vẫn cố ý khơi vào nỗi đau của cháu .
⟹ Bà cô với dã tâm gian ác muốn chia rẽ tình cảm mẹ con, muốn đứa cháu ” khinh miệt và ruồng rẫy mẹ ” bằng những cử chỉ ngọt ngào nhưng rất kịch, hành vi chăm sóc giả dối, lời nói cay độc, nhẫn tâm, ý nghĩ xấu xa, nham hiểm .

c. Là người đại diện cho xã hội bất công với những hủ tục và lề thói cổ hủ.

– Ghét mẹ của bé Hồng vì bà đã đi bước nữa sau khi chồng mất .
– Mỉa mai, chế giễu mẹ cậu nhằm mục đích chia rẽ tình cảm : “ phát lộc ” ( nói mỉa người mẹ nghèo nàn ), “ em bé ” ( gieo rắc không tin để bé Hồng khinh miệt ruồng rẫy mẹ ) .
⇒ Bà cô nham hiểm, giả dối, sống tàn khốc không có lòng vị tha, đại diện thay mặt cho những thành kiến, những hủ tục đày đọa người phụ nữ trong xã hội cũ .

IV. Bài phân tích

Nguyên Hồng là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học Nước Ta. Ông để lại số lượng tác phẩm tương đối nhiều mẫu mã và giàu giá trị. Ông là nhà văn của những người cùng khổ, đồng cảm và có tình yêu thương tha thiết với họ, bênh vực và bảo vệ những phẩm chất tốt đẹp trong họ. Những ngày thơ ấu là tập hồi kí tiêu biểu vượt trội cho phong thái Nguyên Hồng : đơn giản và giản dị, chân thành, đậm chất trữ tình. Trong lòng mẹ thuộc chương thứ IV của tác phẩm, biểu lộ tình yêu thương thâm thúy của bé Hồng với mẹ .
Bé Hồng là tác dụng của cuộc hôn nhân gia đình không niềm hạnh phúc, cha mất sớm, mẹ vì cùng túng phải đi tha phương cầu thực. Hồng sống trong sự lãnh đạm, cay nghiệt của bà cô. Dù xa mẹ nhưng cậu luôn nhớ và yêu thương mẹ, khao khát có ngày được gặp lại mẹ. Tình yêu thương đó được biểu lộ trong cuộc đối thoại với bà cô và khi giật mình được gặp lại mẹ. Trong tác phẩm gồm hai nhận vật : bà cô, bé Hồng. Qua ngôn từ, cử chỉ và tâm trạng của mỗi nhân vật ta thấy được những nét tính cách tiêu biểu vượt trội, cảm hứng của những nhân vật .
Trước hết bà cô là một người thâm hiểm, gian ác. Trước tình cảnh của Hồng, bà ta “ Cười hỏi : Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không ? ”. Là cười hỏi chứ không phải vì lo ngại, chăm sóc mà hỏi, bà ta là kẻ bên ngoài ngọt ngào, yêu thương mà bên trong thực ra là kẻ gian ác, thâm hiểm. Không chỉ vậy từng hành vi, lời nói của bà ta còn mang ý xúc phạm đến mẹ bé Hồng, đặc biệt quan trọng hai chữ “ em bé ” lê dài biểu lộ rõ sự gian ác, giám sát của bà ta. Trước sự kháng cự yếu ớt của bé Hồng, bà cô liên tục cười rồi kể chuyện mẹ Hồng gầy gò, ốm yếu, chật vật với đời sống ra làm sao. Những lời lẽ thâm độc này nhằm mục đích làm bé Hồng tổn thương, khiến Hồng oán hận mẹ .
Bé Hồng càng đau đớn bao nhiêu thì bà cô càng sung sướng thỏa mãn nhu cầu bấy nhiêu. Bà ta là kẻ gian ác, tàn ác, thú vị khi nhìn người khác đau khổ. Với hình thức đối thoại theo trình tự tăng tiến, người đọc ngày càng thấy rõ sự gian ác của bà cô. Khi nỗi đau của bé Hồng bị đẩy lên cùng cực, bà cô mới “ ngậm ngùi ” : “ Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ ”, sự ngậm ngùi lại càng cho thấy rõ hơn thực chất trơ trẽn, xảo trá của mụ. Bà cô là kẻ gian ác, thâm hiểm, đại diện thay mặt cho những định kiến hẹp hòi, tàn tệ với người phụ nữ trong xã hội cũ .
Bé Hồng là nhân vật chính của đoạn trích, biểu lộ tình yêu thương mẹ mãnh liệt. Trước hết là trong cuộc đối thoại với bà cô. Khi nghe bà cô hỏi, là một đứa bé nhạy cảm Hồng nhận ra ngay ý nghĩ cay độc sau giọng nói và nét mặt “ rất kịch ” của bà cô. Cậu thầm nghĩ về mẹ và không đáp lại lời bà cô, trong lòng cậu vẫn có một niềm tin mãnh liệt chắc như đinh thế nào mẹ cũng về, cậu vấn đáp bà cô mà lòng thắt lại, khóe mắt đã mở màn cay cay. Rồi liên tục bị những lời lẽ bà cô dồn ép, nước mắt cậu chảy ròng ròng, vì thương mẹ, cũng vì đau đớn khi mẹ đã giấu mình sinh em bé. Hai chữ “ em bé ” như bóp nghẹt trái tim nhỏ bé, non nớt của cậu. Bé Hồng cười dài trong tiếng khóc. Giận dữ vì những hủ tục đã đầy đọa mẹ mình và ước chúng là những vật hữu hình như đầu mẩu gỗ, hay cục thủy tinh mà nhai, mà cắn cho nát vụn mới thôi. Cậu bé đau đớn, xót xa trước những lời gièm pha, xúc xiểm với người mẹ xấu số của bà cô. Hồng là một người mang trái tim nhân hậu, có niềm tin và tình yêu thương mẹ thâm thúy .
Tình yêu đó được bộc lộ rõ hơn khi Hồng giật mình gặp lại mẹ. Bỗng thấy bóng hình quen thuôc, cậu hấp tấp vội vàng chạy theo : gọi hoảng sợ, thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại. Hàng loạt động từ đã cho thấy khao khát gặp mẹ mãnh liệt của Hồng. Khi biết đó chính là mẹ, cậu bé òa khóc nức nở. Đây là những giọt nước mắt bị dồn nén bấy lâu nay, là những giọt nước mắt niềm hạnh phúc chứ không phải những giọt nước mắt phẫn uất, đau đớn tủi hổ : “ Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở ”. Cậu nằm trong lòng mẹ và cảm nhận hơi ấm từ mẹ sang mình .
Hình ảnh mẹ trong cảm nhận của Hồng thật thân mật, thân quen lại vừa có gì đó mới mẻ và lạ mắt, lạ lẫm : “ vạt áo nâu ”, “ khuôn mặt tươi tắn với đôi mắt trong ” vẫn thật ấm cúng, quen thuộc. Nhưng từ hơi quần áo đến hơi thở của mẹ đều “ thơm tho lạ lùng ”. Những cảm xúc của tình mẫu tử bao lâu nay mất đi thì bỗng lại mơn man khắp da thịt : “ để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng ”. Lúc này chỉ còn tình mẹ con, tình mẫu tử thiêng liêng sống sót còn bao nhiêu lời nói, ý nghĩ cay độc của bà cô đều tan biến hết thảy .
Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tài tình qua việc thiết kế xây dựng trường hợp, ngôn từ và cử chỉ của nhân vật. Nghệ thuật tăng tiến độc lạ, sự gian ác của bà cô ngày càng tăng lên thì cùng với đó tình yêu thương, sự bảo vệ của bé Hồng với mẹ cũng ngày một nhiều hơn. Những hình ảnh so sánh độc lạ, bộc lộ được cung bậc cảm hứng, tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng. Câu chuyện đậm chất trữ tình được biểu lộ rõ qua trường hợp, nội dung và ngôn từ kể chuyện giàu xúc cảm, đầy chất thơ .
Chỉ với một phần trích ngắn ngủi nhưng cũng đủ để người đọc cảm nhận được tình cảm mẫu tử thiêng liêng, thâm thúy mà bé Hồng dành cho mẹ. Không chỉ vậy tác phẩm còn bộc lộ niềm cảm thông, lên án những hủ tục phong kiến đã đẩy người phụ nữ vào con đường xấu số, cùng cực .

Tải xuống

Xem thêm sơ đồ tư duy của những tác phẩm, văn bản lớp 8 hay, cụ thể khác :

Mục lục Văn mẫu | Văn hay lớp 8 theo từng phần:

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 8 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại thông minh, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không tính tiền. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k8: fb.com/groups/hoctap2k8/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Theo dõi chúng tôi không tính tiền trên mạng xã hội facebook và youtube :

Loạt bài Tuyển tập những bài văn hay | văn mẫu lớp 8 của chúng tôi được biên soạn một phần dựa trên cuốn sách: Văn mẫu lớp 8Những bài văn hay lớp 8 đạt điểm cao.

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.


Có thể bạn quan tâm
© Copyright 2008 - 2016 Dịch Vụ Bách khoa Sửa Chữa Chuyên nghiệp.
Hotline 24/7: O978.922.569